Uganda, son aylarda görülen Ebola vakalarının ardından salgının yayılmasını önlemek amacıyla yeni tedbirler alma kararı aldı. Yetkililer, ülkede tespit edilen vakaların ülke içindeki vakalardan değil, dış kaynaklı vakalardan meydana geldiğini belirtti. Bu durumun ardından sağlık makamları, olası yeni vakaların erken tespit edilmesi ve salgının kontrol altına alınması için tedbirler alma kararı aldı. Tedbirlerin alınmasının ardından 42 gün boyunca yeni bir vaka görülmedi. Böylelikle Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Uganda’da Ebola salgınının sona erdiğini açıkladı. Ancak gözlemlerin devam edeceğini de ekledi.

EBOLA VİRÜSÜ NEDİR?

Ciddi ve bazen ölümcül olabilen bir viral enfeksiyon hastalığıdır. Ebola’nın ölüm oranı, virüsün türüne ve sağlık hizmetlerine erişime bağlı olarak değişir. Geçmiş salgınlarda yaklaşık %25 ile %90 arasında değişmiş, ortalama olarak yaklaşık %50 civarında seyretmiştir.

Hastalığın hayvanlardan insanlara geçebildiği biliniyor. Virüsün doğal rezervuarı kesin olarak belirlenmiş değil. Mevcut bilimsel bulgular, bazı meyve yarasalarının Ebola virüslerinin doğal konakları arasında bulunabileceğini düşündürüyor. Virüs, insanlara geçtikten sonra hastalık esas olarak insandan insana yakın temas yoluyla yayılıyor.

EBOLA VİRÜSÜ AFRİKA’DA BİNLERCE KİŞİNİN ÖLÜMÜNE SEBEP OLDU

Ebola virüsü, ilk kez 1976’da Sudan’ın Nzara ve KDC’nin Yambuku kentlerinde eş zamanlı salgınlarla ortaya çıktı.

Ebola virüsü, Aralık 2013’te Batı Afrika’da yayılmaya başladı. Gine, Liberya ve Sierra Leone’de 2014-2017 yıllarında görülen salgında yaklaşık 30 bin kişiye virüs bulaştı ve 11 binden fazla kişi hayatını kaybetti.

UGANDA’DA MÜCADELE ÖNCESİ EBOLA VİRÜSÜNÜN YAYILMASI

Bugüne kadar Uganda’daki tüm vakalar, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden gelen yolcularla veya onlarla bağlantılı ikincil enfeksiyonlarla ilişkilendirildi. Uganda’da belgelenmiş bir topluluk içi bulaşma vakası bulunmadı. Maruz kalma riskleri sağlık kuruluşları ve sınır ötesi hareketlerle ilişkilendirildi.

Vakaların yaklaşık %70’i, tıbbi bakım almak için Uganda’ya gelen Kongo vatandaşlarıdır. Buna, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden Uganda üzerinden Birleşik Arap Emirlikleri’ne ve ardından tekrar Uganda’ya seyahat eden bir Kongo vatandaşı da dahildir.

UGANDA’DA EBOLA VAKALARI YÜKSELİŞTEYKEN BAŞLATILAN PLAN

Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (Afrika CDC) ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Ebola salgınına ilişkin ortak bir kıtasal hazırlık ve müdahale planı başlattı.

Plan, Afrika ülkelerinin ortaklarıyla birlikte salgınlara hazırlanmaları, salgınları hızlı bir şekilde tespit etmeleri ve müdahale etmeleri için 518 milyon ABD doları toplamayı hedefliyor. Haziran-Kasım 2026 dönemini kapsayan altı aylık plan; acil durum koordinasyonu, hastalık gözetimi, laboratuvar testleri, enfeksiyon önleme ve kontrolü, klinik bakım, topluluk katılımı, araştırma, lojistik ve temel sağlık hizmetlerine destek de dahil olmak üzere salgın müdahale önlemlerini güçlendirmek için hükümetleri, ortakları ve toplulukları birleşik bir “Tek Yanıt” yaklaşımı altında bir araya getiriyor.

Bu plan, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda hükümetleri tarafından başlatılan ulusal müdahale planlarını tamamlayıcı niteliktedir.

Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, “Bu salgını yenmenin tek yolu, etkilenen ülkelerin liderliğinde, tek bir koordineli çaba içinde, tek bir plan, tek bir bütçe, tek bir ekip ilkesiyle yönlendirilen yakın bir ortaklık kurmaktır” dedi. “Ebola’yı kontrol altına almak, siyasi kararlılığa, sürdürülebilir finansmana ve toplulukların güvenine ve katılımına bağlıdır. Bu plan, toplulukları merkeze koyuyor çünkü onların katılımı olmadan temas takibi aksar, güvenli bakım gecikir ve bulaşma devam eder.”

DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ UGANDA HÜKÜMETİNİ VE SAĞLIK KURULUŞLARINI TAKDİR ETTİ

Dünya Sağlık Örgütü, son doğrulanmış vakanın 16 Temmuz 2026’da hastaneden taburcu edildiğini ve bu vakayla bağlantılı yeni bir bulaşma tespit edilmediğini açıkladı. Örgüt, salgının yayılmasını engellemek için alınan önlemler nedeniyle Uganda hükümetine, sağlık çalışanlarına ve ilgili kuruluşların çalışmalarına dikkat çekti.

Uganda’nın Sağlık Bakanı Chris Baryomunsi, “2026 Ebola salgınının resmen sona erdiğini duyurmaktan memnuniyet duyuyoruz. Bugün Uganda Ebola’dan arındırıldı” ifadelerini kullandı.

UGANDA, KONGO’DAKİ SALGINA KARŞI MÜCADELEYE DESTEK VERME KARARI ALDI

Kongo’da salgının ilan edildiği 15 Mayıs’tan bu yana 5 bin 600’den fazla vaka doğrulandı ve 2 bin 700’den fazla kişi hayatını kaybetti. Mevcut salgın, kayıtlara geçen en hızlı yayılan Ebola salgını olarak değerlendiriliyor.

Kongo’da tıbbi imkansızlıklar yaşanmakta. Az sayıdaki sağlık merkezlerinde doktor başına düşen hasta sayısı oldukça fazla. Bu nedenle Uganda, Kongo’daki salgınla mücadeleye destek amacıyla iki yeni Ebola tedavi merkezi açmayı planlıyor. Böylece Uganda’nın ülkede destek verdiği tedavi merkezi sayısı dörde çıkacak.